|
Tavuskuşu Tüyündeki
Güzelliklerin Fiziksel Temeli Ortaya Çıkarıldı
Tavuskuşu
tüylerindeki desenlere bakan bir insan, bunlardaki güzelliklere
hayran olmaktan kendini alamaz. Bilim adamlarının son
araştırmalarından birinde bu desenin temelinde şaşırtıcı
bir tasarım olduğu ortaya çıkarıldı.
Çinli bilim
adamları tavuskuşunun tüylerinde bulunan ve ışığın farklı
dalgaboylarını süzüp yansıtabilen küçük tüylerin olduğu
hassas bir mekanizmayı ortaya çıkardılar. Şangay’daki
Fudan Üniversitesi fizikçilerinden Jian Zi ve arkadaşlarının
Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde
yayınlanan araştırmalarına göre, tüylerin parlak renkleri
pigmentler tarafından değil, iki boyutlu olan ve kristale
benzeyen küçük yapılar tarafından üretiliyor.
1
Zi ve meslektaşları, tüylerdeki renklerin temelini açığa
çıkarmak için kuvvetli elektron mikroskopları kullandılar.
Yeşil erkek tavuskuşunun (Pavo rnuticus) barbüllerini,
yani tüyün ana gövdelerinden çıkan kılların
üzerindeki daha da küçük tüycükleri incelediler. Mikroskop
altında, sağdaki siyah-beyaz resimde görünen ızgara tasarımıyla
karşılaştılar. Bu ızgara, bir tür protein olan melaninden
yapılmış çubukların, keratinle (bir başka protein türü)
bağlanmasından meydana geliyordu. Araştırmacılar, her
biri insan saçından yüzlerce kez daha ince olan bu 2 boyutlu
küçük yapıların tüycükler üzerinde art arda sıralandığını
gördüler. Bilim adamları, ilave optik incelemeler ve hesaplamalarla
kristallerin arasındaki boşlukları ve bunların etkilerini
incelediler. Sonuçta bu ızgaradaki boşlukların boyutlarının
ve şekillerinin, ışığın hafif farklı açılarda yansıtılmasına,
böylece renkteki çeşitlenmeye yol açtığı ortaya çıkarılmış
oldu.
“Erkek tavuskuşu
kuyruğundaki çarpıcı renk değiştirme özelliği, farklılığı
ve renkli göz desenleri sayesinde muhteşem bir güzelliğe
sahip” diyen Zi, “[Tavuskuşu
tüylerindeki] Göz modelini güneşe karşı izlediğimde, tüylerin
baş döndürücü güzelliğine hayran kaldım”2
yorumunu yapıyor. Yaptıkları bu çalışmaya kadar,
tavuskuşunda renkler üreten kesin fiziksel mekanizmaların
bilinmediğini belirten Zi, ortaya çıkardıkları mekanizmadaki
tasarımın çok kompleks bir yapısının olmamasına rağmen
son derece kusursuz bir şekilde tasarlanmış olduğunu ifade
ediyor.
Görüldüğü
gibi tavuskuşlarının tüy desenlerinde çok özel ayarlanmış
bir tasarım bulunmaktadır. Bu tasarımdaki çok küçük ızgaralar
ve bunlar arasındaki boşluklar çok önemlidir. Boşluklardaki
ayarlama da özellikle dikkat çekicidir. Eğer bunlar ışığı
birbirinden çok az farklı derecelerde yansıtacak şekilde
ayarlanmış olmasaydı, söz konusu renk değişimleri ortaya
çıkmayacaktı.
Tavuskuşu tüyündeki bu renklenmenin büyük bölümü, yapısal
renklenmeye dayanıyor. Tüyde yapısal renklenme ortaya
çıkaran kısımlarda pigment bulunmuyor ve bir sabun köpüğünün
yüzeyindeki gibi parlak renkler ortaya çıkabiliyor. İnsan
saçına renk veren madde ise pigmenttir ve bir insan saçlarına
ne kadar özenirse özensin, onları tavus kuşu tüyü kadar
parlak ve güzel kılamıyor.
Tavuskuşundaki bu akılcı tasarımın endüstriyel tasarımda
da ilham kaynağı olabileceği belirtiliyor. Zi ve arkadaşlarının
çalışmasını yorumlayan, Oxford Üniversitesi zooloğu ve
aynı zamanda bir renklenme uzmanı olan Andrew Parker bu
konuda şunları söylüyor:
“Tavuskuşu
tüylerindeki fotonik kristallerin keşfedilmesi, bilimadamlarının
bu yapıları ticari ve endüstriyel uygulamalara adapte etmesini
sağlayacak olabilir. Bu kristaller telekomünikasyon araçlarındaki
kanal ışıklarında ya da yeni ince bilgisayar çipleri üretmede
kullanılabililirler”. 3
Tavuskuşunda harika desenler ve özel bir
tasarım olduğu çok açık ve belki de yakın bir gelecekte
tavus kuşlarındaki bu mekanizmanın taklit edilmesi sayesinde
rengarenk kaplamalarla kaplanmış eşyalar, aksesuarlar
göreceğiz. Peki ama böyle estetik, akılcı ve ilham verici
bir tasarım ilk olarak nasıl ortaya çıkmıştır? Tavuskuşu
acaba tüylerindeki renklerin kristallere ve bunlar arasındaki
boşluklara bağlı olduğunu biliyor olabilir mi? Acaba tavuskuşu
kendi bedeninde tüy varedip bunlara daha sonra renklendirici
bir mekanizma katmaya karar vermiş olabilir mi? Sonra
bu mekanizmayı o harika desenleri meydana getirecek şekilde
ayarlamış olabilir mi? Elbette hayır.
Örneğin,
bir dere kenarında yürürken kıyıda rengarenk taşlarla
oluşturulmuş harika desenlerle karşılaşacak olsak; üstelik
bu desenlerde bir yelpaze boyunca sıralanmış göz desenleri
olduğunu görsek bunların rastlantısal olarak ortaya çıktığını
değil bilinçli olarak oraya yerleştirildiğini düşünürüz.
Sanatsal bir bakış açısı yansıtan ve insanın zevkine hitap
eden bu desenlerin bir sanatçı tarafından yapıldığı açıktır.
Tavuskuşundaki tüylerde de durum aynıdır. Resim ve desenlerin
kendilerini yapan sanatçıların varlığını göstermesi gibi,
tavus kuşundaki desenler de kendilerini vareden Yaratıcı'nın
varlığını gösterirler. Hiç şüphesiz tavuskuşunun tüylerinde
kristal benzeri yapıları biraraya getirip düzenleyen ve
onlardan harika desenler çıkaran Allah’tır. Allah, kusursuz
yaratmasını bir Kuran ayetinde şöyle bildirir:
“O
Allah ki, Yaratan'dır, (en güzel bir biçimde) kusursuzca
var edendir, 'şekil ve suret' verendir. En güzel isimler
O'nundur. Göklerde ve yerde olanların tümü O'nu tesbih etmektedir.
O, Aziz, Hakimdir.” (Haşr Suresi, 24)
1- Jian Zi
et al, “Coloration strategies in peacock feathers”, PNAS
2003;100 12576-12578 http://www.pnas.org/cgi/content/abstract/100/22/12576?etoc
2- John Pickrell , “Physics Plucks Secret of Peacock Feather
Colors”, 17 Ekim 2003, http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1016_031017_peacockcolors.html
3- “Physics Plucks Secret of Peacock Feather Colors”
|