Bilim"Uyumadan
Uçan Kuşlar"ı Araştırıyor
Göçebe kuşlar yazlık ve kışlık evleri arasında seyahat ederlerken
uzun mesafeler katediyorlar. Şarkı kuşları daha çok gece uçmalarına
rağmen sürekli uyanık kalarak bu olayı daha da etkileyici
hale dönüştürüyorlar. Geçtiğimiz günlerde PLoS Biology adlı
gazetede yayınlanan habere göre göç sezonu sırasında bu hayvanlar
gözleri çok az kapalı olarak hem de uykusuz yaşayan hayvanlarda
görülen sağlığa zararlı etkilere maruz kalmadan yolculuk ediyorlar.
Madison’daki Wisconsin Üniversitesi'nden Ruth Benca ve çalışma
arkadaşları bir kafeste alıkonulmuş hayvanların uyuma düzenlerini
ve hareketlerini bir yıl boyunca incelediler. Göç sezonu boyunca,
kafesteki kuşlar son derece enerjik, hareketli davranışlar
sergilediler. Ayrıca, -insanlarda rüya görmeyle ilintili olarak
belirlenen- normal REM uykusunun 3’te biri süresince uyudular.
Geceleri teste tabi tutulan diğer canlılar uyurken onlar tamamen
uyanık kaldılar ve normal testlerine devam ettiler, ki bu
da kuşların göçleri boyunca “uyurgezer” olmadıklarını bir
kez daha kanıtladı.
Bilim adamları göç sezonları haricindeki zamanlarda uyku
eksikliğinin kuşları olumsuz etkilediğini belirtiyorlar. Oysa
kuşlar, özellikle göç esnasında algılama fonksiyonlarında
hiçbir bozulma olmadan uykularını azaltabilmede üstün bir
yetenek sergiliyorlar. Bu hayvanların bunu nasıl başardıklarıysa
henüz çözülebilmiş değil. Kuşlardaki göçe bağlı uykusuzluğa
aracı olan mekanizmaları anlamanın; uykudaki değişiklikler,
sezonsal ruhi durum bozuklukları ve uykunun kendisinin fonksiyonları
hakkında bilgi vereceğini düşünüyorlar.
Kuşlar Neden “Gece” Göç Ederler?
Kuşların çoğu yaşamsal faaliyetlerini gündüz gerçekleştirirler.
Fakat uzun seyahatler için geceyi seçerler. Gece göçü kuşlara
birçok avantaj sağlar. Bunlardan en önemlisi düşmanlarından
bu yolla kaçabilmeleridir.
Gece göç eden kuşların büyük bir bölümü küçük ve uçma kabiliyeti
zayıf olanlardır. Bu yüzden gece karanlığında uçmak bu kuşlar
için daha güvenlidir. Fakat gece göçleri sadece bu sebeple
açıklanamaz. Çünkü güçlü uçucu olan ve okyanusta hiç durmadan
3.200 km'lik bir mesafeyi uçabilen bazı sahil kuşları da gece
göç ederler.
Kuşların gece yolculuğunu seçmelerinin sebeplerinden biri
de beslenme zamanlarıdır. Genellikle gündüz beslenen kuşlarda
sindirim çok hızlıdır. Bu nedenle kuşların gündüz beslenirken
kısa aralıklarla besin almaları ve göçten önce bu besinleri
vücutlarında yağ şeklinde depolamaları gerekir. Eğer küçük
göçmenler, gündüz uzun uçuşlar yaparlarsa ulaşacakları yere
gece bitkin bir halde ulaşırlar ve gece beslenemeyeceklerinden
ertesi sabahı beklemek zorunda kalırlar. Bu durumda muhtemelen
bulundukları ortamın soğukluğundan ve enerji elde edememekten
dolayı birçoğu yaşamını sürdüremeyecektir. Bu yüzden bu canlılar
geceleyin seyahat ederek çok programlı hareket etmiş olurlar.
Gündüzü beslenerek ve göç için yağ depolayarak geçiren kuşlar
gece göç ederler, güneşin doğuşuyla beraber mola verirler
ve bu döngü bu şekilde devam eder.
Kuşların durmadan uçabilecekleri mesafeyi yağ depolarından
başka vücudun su kaybı da belirler. Bu yüzden gece yapılan
göçlerde havanın serinliğinden faydalanıp daha az su kaybederek
vücut ısılarını düşürebilirler. Su kaybının minimuma inmesi
uçulan mesafeyi de artırır.
Kuşlar tüm bu nedenlerle gece göçlerini tercih ederler. Elbette
vücut yapıları buna uygun olarak yaratılmış olan türler dışında
gündüz uçmaya elverişli yaratılmış kuşlar da vardır. Ördekler,
turnalar, martılar, pelikanlar, atmacalar ve kırlangıç gibi
kuşlar da gündüz göç ederler. Süzülerek uçma yöntemini kullanan
leylekler ve akbabalar ise sadece gündüz uçabilirler. Çünkü
uçuş şekilleri, ısı yayılmasına ya da dağ ve tepelere çarpan
rüzgarın onları sürüklemesine bağlıdır.
Bu noktada biraz düşünelim. Kuşlar tam da göç esnasında uykularını
minimuma indirgeme özelliğini nasıl kazanmaktadırlar? Onlara
bu dönemde uykularını azaltabilme yeteneğini kim vermektedir?
Bir kuş “şimdi göç zamanı, uyumadan uçmam gerek bu yüzden
de vücudumu buna göre ayarlamalıyım” diye bir karar alıp vücucunda
da bu kararla ilgili düzenlemeleri yapabilir mi? Peki bu göçü
gündüz değil de gece gerçekleştirmenin onlara sağlayacağı
avantajları önceden tahmin etmiş olabilirler mi?
Elbette hayır. Şüphesiz bu küçük sevimli hayvanın vücudundaki
tüm düzenlemeler onun yaşamak için neye ihtiyacı olduğunu
bilen ve tüm ihtiyaçlarını ona hesapsızca sunan üstün bir
akıl ve güç sahibi Yüce Allah’tır. Kuşlar, kendi vücut yapıları
ve yaşam şekilleri nasıl bir göç şekline izin veriyorsa o
düzende göç ederler. Bu canlıları Allah yaratmış ve onları
gerekli yeteneklerle donatmıştır. Yaptıkları tüm işler de,
Allah'ın varlığının ve kudretinin birer ayeti (delili)dir.
Bu nedenle her yaptıkları iş, Allah'ı tesbih etmek, yüceltmek
anlamına gelmektedir. Allah bir Kuran ayetinde şöyle buyurmaktadır:
“Görmedin mi ki, göklerde ve yerde olanlar ve dizi dizi
uçan kuşlar, gerçekten Allah'ı tesbih etmektedir. Her biri,
kendi duasını ve tesbihini şüphesiz bilmiştir. Allah, onların
işlediklerini bilendir.” (Nur Suresi, 41)
http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=00012038-FA89-10F2-BA8983414B7F0000
http://www.harunyahya.org/bilim/goc_mucizesi/goc2.html
|
