KÖSTEBEĞİN RADAR
BURNU
San Diego Vanderbilt Üniversitesi’nden Kenneth Catania isimli
bir bilim adamı, yıldız burunlu köstebeklerin ilginç görünüşlü
burunları üzerine bir çalışma yaptı. Bu çalışmanın sonunda
köstebeklerin burunlarının dokunmaya karşı aşırı duyarlı olduğu
sonucuna vardı. Ayrıca çalışması esnasında bu oranların daha
doğmadan önce, cenin halinde iken belirlenmiş olduğunu ortaya
çıkardı.
İnsan Elinden Daha Hassas Bir Dokunma Duyusu
Amerika’nın doğusunda görülen ve toprak altında tüneller
kazarak yaşayan bir köstebek türünün burnu 22 adet uzantıdan
oluşan bir yıldız şeklindedir. Bu ilginç görünümlü burnundan
dolayı yıldız-burunlu köstebek olarak adlandırılan bu canlı
uzun yıllar süren araştırmaların konusu olmuştur.
Bu araştırmalar sonucunda da köstebeğin burnundaki uzantıların
koku alma ile bir ilgisinin olmadığı ve köstebeğin toprağın
içindeki küçük böcekleri bu uzantılarla dokunarak hissettiği
ortaya çıkmıştır. İşte yıldız-burunlu köstebeğin, son derecede
hassas olan bu doku hissi, araştırmacıları hayranlık içinde
bırakmaktadır. Vanderbilt Üniversitesi’nde bir beyin araştırmacısı
olan Ken Catania da, yıldız-burunlu köstebeği bu özel burun
yapısından dolayı, “yeryüzündeki memelilerden en gelişmiş
dokunma hissine sahip” canlı olarak tarif etmektedir. (1)
Bu hayvanın diğer köstebeklerden tek farkı, hayvana burnunun
etrafına yapıştırılmış minyatür eller görünümü veren uzantılardır.
Yıldız-burunlu köstebek bu uzantıları sayesinde ilgilendiği
cisimleri detaylı bir şekilde inceler ve onları çok yoğun
bir şekilde hisseder. İşte bu köstebeği bilim adamlarına onlarca
yıldır araştırma konusu yapan da, köstebeğin yıldıza benzetilen
bu uzantılarının fonksiyonlarıdır.
Köstebek Yıldız-Burnu Nasıl Kullanıyor?
 Yıldız-burnun,
köstebeğin avlanmasında çok büyük önemi vardır. Zayıf görüş
gücüne sahip olan köstebekler tünel kazarken bu dokungaçlarını
olağanüstü bir hızla ileri geri sallarlar. Ancak yüksek hızdaki
videoların tespit edebildiğine göre bu dokungaçlar bir saniyede
10 farklı objeye dokunabilirler. Bir solucan ya da böcek gibi
bir av ile temasa geçtiklerinde ise avlarını bir anda kavrarlar.
Kısacası köstebekler bu yıldızı çevrelerindeki varlıklara
dokunup onları tanıyabilmek için bir el gibi kullanırlar.
Bu organlar mikroskop altında incelendiğinde, dokunma hücrelerine
uzanan oldukça geniş gözenekler, bu gözeneklerin içinde de
iletken bir sıvı olduğu görülür. Yüksek-güçte bir mikroskop
ile bakıldığında ise bu yıldızın Eimer organları denen yapılarla
kaplı olduğu anlaşılmıştır. Köstebeklerin burunlarında bulunan
bu organların her biri çok hassas dokunma hissine sebep olan
sinir kümeleri içerir. Diğer köstebek türleri burunlarında
2.000 civarında Eimer organına sahipken, yıldız-burunlu köstebekler
25.000’den fazlasına sahiptirler. (2)
Köstebek buna uygun olarak harika bir sinir sistemine ve
beyne sahiptir. Sinirbilimcilerle işbirliği yapan Jon Kaas
ve Catania 100.000'den fazla sinir lifinin yıldızdan beyne
gittiğini bulmuşlardır; bu sayı, insanın elindeki yüksek derecede
hassas olan dokunma alıcılarının altı katı kadardır. Yıldız-burunlu
köstebeklerin, nesneleri dokunma hissi ile ayırt etmeleri,
insanların ancak hayalini kurabilecekleri bir algı hassasiyetidir.
Yani köstebek, çevresindeki cisimleri mikroskobik seviyede
ayırt edilen yumuşaklık-sertlik derecelerine göre görür.
Yıldız-burunlu köstebeğin beyin yapısı da diğer hayvanlardan
farklıdır. Diğer hayvanlarda göz için düzenlenmiş olan sinir
ağları, bu köstebek türünde burun için söz konusudur. Örneğin
gözdeki ‘fovea’ olarak adlandırılan retina alanına benzer
şekilde, köstebeğin burnundaki merkezlerin dışta olanlara
göre daha fazla bağlantısı vardır. (3)
Buraya kadar verilen tüm detaylar köstebeğin burnundaki tasarımın
varlığını ortaya koymaktadır. Tesadüf eseri köstebeğin burnu
ile dokunma hissi kazanması, beyni ile burnu arasında kusursuz
işleyen bir sinir ağının kurulması, sinir sayısının gereken
hassasiyeti kazandıracak miktarda olması gibi çok sayıda detayın
mükemmel bir şekilde ortaya çıkması kesinlikle imkansızdır.
Köstebeğin burnundaki bu özel tasarımdaki her detay üstün
akıl ve ilim sahibi bir Yaratıcının varlığını göstermektedir.
Bu Yaratıcı bizi ve var olan herşeyi yaratan, herşeyin hakimi
olan Yüce Rabbimiz'dir.
O, yarattığını bilmez mi? O, Latif'tir;
Habir'dir. (Mülk Suresi, 14)
Kaynaklar
1- http://www.sciencenews.org/sn_arc99/10_23_99/fob3.htm;
S. Milius, [Science News, Vol. 157, No. 17, 23 October, 1999,
s. 261]
2- http://www.nwf.org/natlwild/starnose.html;
Bill Rankin, “Star of the Swamp, National Wildlife Federation
3- http://www.cbc.ca/cgi-bin/view?/news/2001/05/03/mole_aa_010503;
CBC News, “Mole Has a Nose For Feeling”, 3 May 2001
|
